Afkortingen voor opnamekaarten: wat ze betekenen en waarom ze belangrijk zijn

Op de verpakking van capturekaarten staat een lange lijst met afkortingen. Een aantal daarvan bepaalt rechtstreeks of je opstelling werkt zoals je verwacht, terwijl andere minder belangrijk zijn dan ze op het eerste gezicht lijken. Hieronder lees je wat ze betekenen en wanneer ze van belang zijn.

Deze termen hebben betrekking op de manier waarop een signaal fysiek van je bron naar je computer wordt overgebracht. Als je deze stap verkeerd uitvoert, doet de rest er niet meer toe: je hebt dan helemaal geen beeld om op te nemen.

De kabel die van je console, camera of de grafische kaart van je pc naar je opnamekaart loopt. De versie is belangrijker dan men denkt. HDMI 2.0 haalt maximaal ongeveer 4K60, terwijl HDMI 2.1 hogere verversingsfrequenties en resoluties zoals 4K120 mogelijk maakt. Normaal gesproken leest je bron de EDID van de opnamekaart (zie hieronder) en schakelt automatisch over naar een resolutie en verversingsfrequentie die de kaart ondersteunt. Een 4K120-bron op een HDMI 2.0-kaart zou dus terugvallen naar 4K60 in plaats van het signaal volledig te verliezen. De Elgato Game Capture 4K X maakt gebruik van HDMI 2.1, terwijl de Elgato Game Capture 4K S gebruikmaakt van HDMI 2.0. Dit is een concreet voorbeeld van waarom het belangrijk is om de versie te controleren voordat je tot aankoop overgaat.

Hoe de opnamekaart met je computer communiceert. Dit is meestal het echte knelpunt in een opnameopstelling, niet de HDMI-kant. Een kaart die 4K60 opneemt, heeft echte USB 3.0 (5 Gbps) of een nog hogere bandbreedte nodig om zoveel ongecomprimeerde of licht gecomprimeerde video te verwerken zonder dat er frames verloren gaan.

UVC is een standaard waarmee een opnameapparaat voor elke toepassing als een generieke webcam wordt herkend, zonder dat er stuurprogramma’s nodig zijn. Een UVC-compatibele opnamekaart werkt direct in OBS, Zoom, Discord of Teams. Zonder deze standaard zit je opgescheept met het installeren van merkgebonden software, alleen maar om een beeld te krijgen. De opnamekaarten van Elgato zijn UVC-compatibel en werken daarom direct in de meeste streaming- en videogesprek-apps, zonder extra instellingen. Het audio-equivalent hiervan is UAC (USB Audio Class), dat hetzelfde doet voor plug-and-play-audio die standaard door het besturingssysteem wordt herkend.

Interne opnamekaarten zoals de 4K Pro worden, in tegenstelling tot externe USB-kaarten, aangesloten via PCIe-sleuven op je moederbord. PCIe-opname biedt doorgaans een lagere latentie en een hogere doorvoersnelheid dan USB, maar daarvoor moet je je pc wel fysiek openmaken.

Zodra er een signaal is aangesloten, geven deze termen aan wat er met het beeld zelf gebeurt: in hoeverre blijven de details, de kleuren en de vloeiendheid van de bewegingen van de bron behouden tijdens de verwerking via je opnamekaart.

Een klein gegevensblok dat je opnamekaart terugstuurt naar het bronapparaat, waarin wordt beschreven welke resoluties en verversingsfrequenties het apparaat kan ondersteunen. Opnamekaarten van Elgato voeren het samenvoegen van EDID-gegevens automatisch uit, dus dit is een van de zaken waar je over het algemeen niet meer aan hoeft te denken zodra je installatie eenmaal draait.

Een breder helderheids- en kleurbereik in het bronsignaal. Er zijn verschillende HDR-formaten in gebruik, maar HDR10 kom je het meest tegen op consoles en pc’s. Om HDR-content correct op te nemen – in plaats van deze alleen maar door te sturen – is hardware nodig die die extra gegevens kan toonmappen of behouden. Het is de moeite waard om deze specificatie te controleren als je moderne consolegames opneemt. De opnamekaarten van Elgato ondersteunen zowel HDR10-doorsturen als -opname, en in deze handleiding over het opnemen van HDR wordt uitgelegd hoe dat werkt in Elgato Studio.

Met VRR wordt de verversingsfrequentie van een beeldscherm dynamisch afgestemd op de beeldsnelheid van de bron, waardoor ‘screen tearing’ wordt verminderd. Opnamekaarten die VRR-passthrough ondersteunen, houden die synchronisatie in stand, zodat het beeld op de monitor waarop je speelt vloeiend blijft terwijl je opneemt of streamt. Een verwante functie, ALLM (Auto Low Latency Mode), schakelt een beeldscherm automatisch over naar een beeldmodus met lage latentie, wat vooral van belang is voor passthrough bij gamingopstellingen.

Geeft aan in hoeverre kleurdetails behouden blijven ten opzichte van helderheidsdetails in een gecomprimeerd videosignaal. 4:4:4 behoudt de volledige kleurgetrouwheid en is het meest geschikt voor opnames met veel tekst of grafische elementen. 4:2:0 bespaart bandbreedte, maar kan fijne kleurdetails vervagen. Het is goed om te weten of je beeldmateriaal er enigszins troebel uitziet, ondanks een scherpe bron. Voor een uitgebreidere visuele vergelijking van de verschillende formaten heeft RTINGS een goede uitleg.

Twee verschillende manieren om kleur in een videosignaal te coderen. Bij YUV wordt de helderheid gescheiden van de kleurinformatie, wat efficiënt is voor compressie. Bij RGB worden de rode, groene en blauwe waarden van elke pixel rechtstreeks gecodeerd, wat beter is voor de weergavekwaliteit van afbeeldingen en tekst, maar meer bandbreedte vereist.

Ruwe videobeelden nemen enorm veel ruimte in beslag, dus worden ze door opnamehardware en -software gecomprimeerd voordat ze op je schijf worden opgeslagen of worden gestreamd. Deze afkortingen geven aan welke afwegingen bij elke compressiekeuze worden gemaakt tussen bestandsgrootte, kwaliteit en verwerkingsbelasting.

Een moderne videocompressiecodec waarmee de bestandsgrootte bij vergelijkbare kwaliteit kleiner blijft dan bij zijn voorganger. Dit is handig bij opnames met een hoge resolutie, waarbij opslagruimte en bandbreedte snel opraken. Met Elgato Studio kun je je opnameformaat kiezen, en in deze handleiding wordt uitgelegd wanneer je HEVC moet gebruiken en wanneer andere opties de voorkeur hebben.

De nieuwste codec die op grote schaal wordt gebruikt, en over het algemeen de meest efficiënte van het stel: AV1 kan de kwaliteit van HEVC evenaren bij een lagere bitsnelheid, of een betere kwaliteit bieden bij dezelfde bitsnelheid. Het is een open en royaltyvrije codec, wat mede de reden is waarom platforms als YouTube en Twitch de invoering ervan stimuleren. Het addertje onder het gras is de hardware-ondersteuning: voor AV1-codering is een nieuwere GPU of een speciale encoderchip nodig, dus het is nog niet zo algemeen beschikbaar als H.264.

De oudere, meer universeel compatibele codec. Iets minder efficiënt dan HEVC, maar nog steeds een veilige standaardkeuze voor brede softwarecompatibiliteit.

Elk frame wordt afzonderlijk gecomprimeerd als een JPEG-afbeelding, in plaats van gebruik te maken van compressie tussen frames. Dit leidt tot een lagere latentie, maar ook tot grotere bestandsgroottes; dit komt vaak voor bij goedkopere opnamehardware of als alternatief formaat.

Dit is de laatste fase van het proces: het doorsturen van de opgenomen video naar kijkers, andere apparaten of andere ruimtes. Vanaf dit punt gaat het bij het opnemen niet meer om het vastleggen zelf, maar om de distributie.

Het protocol dat de meeste streamingsoftware gebruikt om je beelden door te sturen naar platforms zoals Twitch of YouTube.

Met NDI kunnen videobronnen via een lokaal netwerk worden verzonden en ontvangen, in plaats van via een directe kabelverbinding. Dit is handig bij productieopstellingen met meerdere camera’s of in meerdere ruimtes, waar het niet praktisch is om overal HDMI-kabels te leggen.

Een aansluitingstype volgens de omroepstandaard dat wordt gebruikt in professionele videoapparatuur en dat wordt gewaardeerd vanwege de mogelijkheid om over lange kabelafstanden te werken zonder signaalverlies. Het komt minder vaak voor in opstellingen van contentmakers en is meer de norm in omroepwagens en studio’s.

Geen van deze afkortingen is bedoeld om een specificatieblad indrukwekkend te laten lijken. Elk ervan geeft antwoord op een concrete vraag. Wordt mijn bronsignaal herkend? Dat is EDID. Ziet mijn software het apparaat zonder stuurprogramma’s? Dat is UVC. Blijft de kleurweergave van mijn beeldmateriaal behouden? Dat is chroma-subsampling en RGB/YUV. Zullen mijn bestandsgroottes beheersbaar zijn? Dat is je keuze van codec. Als je de afkorting begrijpt, begrijp je ook wat je daadwerkelijk aan het oplossen bent als er iets niet werkt – en dat overkomt ons uiteindelijk allemaal in deze hobby.

Als je een capturekaart wilt kiezen en wilt zien hoe deze specificaties zich vertalen naar concrete producten, dan vind je in onze vergelijkingsgids voor capturekaarten een overzicht van het aanbod, ingedeeld per gebruikssituatie.